Kennis

We delen kennis over klimaatverandering, over wat jezelf kunt doen en over hoe je de beweging kunt helpen groeien.
Wil je een bijdrage leveren? Sluit je aan bij de werkgroep Klimaatgesprekken.

Klimaatverandering is een complex gebeuren, wat zijn de feiten en hoe zit het nu precies?
We geven hier wat verwijzingen naar websites en publicaties die op een eenvoudige manier zaken uitleggen en vragen beantwoorden.

  • Klimaatvragen Urgenda: Een aantal basisvragen over klimaatverandering worden beantwoord in een korte tekst, met de mogelijkheid meer details te zien en met links naar andere publicaties.
  • KNMI: Een korte uitleg over de oorzaken van klimaatverandering, hoe het klimaat veranderd is en wat we in de toekomst kunnen verwachten.
  • Factsheet over Klimaatverandering van docent aard- en klimaatwetenschappen Bart Verheggen.
  • Skeptical science: Wat de wetenschap zegt over veelgebruikte beweringen dat klimaatverandering niet bestaat. In het Engels.
  • Milieu Centraal Klimaatverandering: Eenvoudige uitleg over oorzaken en gevolgen van klimaatverandering, wat je zelf kunt doen om klimaatverandering tegen te gaan en welke internationale afspraken er zijn gemaakt.
  • HIER Klimaatbureau: Eenvoudige uitleg van oorzaken en gevolgen van en maatregelen tegen klimaatverandering.
  • Rijksoverheid, het Klimaatakkoord: Uitleg over de onderhandelingen over het Nederlandse Klimaatakkoord
  • Rijksoverheid, Extreem weer: Uitleg over het ontstaan van extreme weersituaties als gevolg van de opwarming van de atmosfeer.

Om met je kleinkind te bekijken:

  • Schooltv: Korte animatievideo over CO2 en het broeikaseffect.
  • Klokhuis: Uitleg over het broeikaseffect, klimaatverandering en zeespiegelstijging.

Een beter milieu begint niet bij jezelf – Jaap Tielbeke
Das Mag Uitgeverij B.V.
2020

Dat waren de “groene geboden’ waarmee journalist Jaap Tielbeke opgroeide. Een beter milieu begint immers bij jezelf, zo leerde hij. Veel heeft het niet geholpen, want twintig jaar later blijven de temperaturen stijgen, diersoorten uitsterven en stevenen we af op onvoorstelbare rampspoed.

Nu het nog kan
Extinction Rebellion NL
De Bezige Bij
2020

We leven in een uitzonderlijke tijd. Alles staat op het spel: ons welzijn, onze toekomst, onze planeet.
Samen kunnen we een einde maken aan de wereldwijde klimaatcrisis en de ecologische ramp die zich aan het voltrekken is. Niemand hoeft machteloos toe te kijken. Maar het is nu of nooit. Dit boek geeft je hoofd de kennis, je hart het vuur en je handen de instrumenten om in actie te komen tegen extinctie en voor het leven.
Met bijdragen van: Jan Terlouw, Marjan Minnesma, Generaal Tom Middendorp, Jelmer Mommers en anderen.

Wat iedereen zou moeten weten over klimaatverandering
Bart Verheggen
Prometheus
2020

Met dit boek schept klimaatwetenschapper Bart Verheggen duidelijkheid in de veelheid aan – soms tegenstrijdige – informatie. Met medewerking van Jos Hagelaars en Hans Custers legt hij op een heldere en begrijpelijke manier uit wat we zoal weten over klimaatverandering: hoe en waarom verandert het klimaat en hoe weten we dat eigenlijk? Welke risico’s kleven daaraan en hoe kunnen we die beperken?
Dr. ir. Bart Verheggen (1972) is klimaatwetenschapper en docent aan Amsterdam University College. Hij neemt – onder andere middels zijn blog – al jaren actief deel aan het maatschappelijke debat over klimaatverandering.

Hoe gaan we dit uitleggen
Jelmer Mommers
De Correspondent
2019

In dit boek beschrijft Jelmer Mommers een van de grootste problemen van onze tijd: klimaatverandering. Een probleem dat bij de meesten van ons vooral een gevoel van machteloosheid oproept. Ten onrechte. Want achter de nieuwsberichten over smeltende ijskappen, uitstervende diersoorten en ontkennende politici groeit een wereldwijde beweging die laat zien: onze toekomst op aarde schrijven we zelf.

Natuurlijk
Jan Terlouw
Uitgeverij De Kring
2019

In 2018 schreef Jan Terlouw het Boekenweekessay ”Natuurlijk”. Het was een ode aan de natuur en een vurig pleidooi om de aarde in betere staat achter te laten voor volgende generaties. Binnen drie dagen was het overal uitverkocht. Op veler verzoek is dit essay heruitgegeven, en ditmaal in een meer dan dubbeldikke editie. Jan Terlouw heeft het uitgebreid met nieuwe hoofdstukken die zijn actuele inzichten op het gebied van duurzaamheid en energietransitie bevatten. Bovendien is het toekomstverhaal ‘Mevrouw de president’ erin opgenomen.

No one is too small to make a difference
Greta Thunberg
Penquin Books
2019

This book brings you Greta in her own words, for the first time. Collecting her speeches that have made history across Europe, from the UN to mass street protests, No One Is Too Small to Make A Difference is a rallying cry for why we must all wake up and fight to protect the living planet, no matter how powerless we feel. Our future depends upon it.

Brand!
Naomie Klein
De Geus
2019

Naomi Klein schrijft al tien jaar over het klimaat. Tien jaar waarin de aarde onherstelbare schade heeft opgelopen en de politieke landkaart ingrijpend is veranderd. Te lang hebben we het economische systeem van ongelimiteerde consumptie en ecologische uitputting in stand gehouden.
Voor Klein – en voor steeds meer mensen – is er maar één conclusie mogelijk: de economische, sociale en ecologische crises waar we ons in bevinden, houden sterk verband met elkaar. We moeten onze beschaving ingrijpend veranderen. Het is tijd voor een nieuwe groene politiek.

Ons huis staat in brand
Greta Thunberg, Beata Ernman, Malena Ernman en Svante Thunberg
De Bezige Bij
2019

Ons huis staat in brand is het niet eerder vertelde, zeer intieme verhaal van Greta Thunberg en haar familie. Haar moeder, operazangeres Malena Ernman, beschrijft de moeilijke jaren die voorafgingen aan die dag in augustus: hoe Greta als jong meisje worstelde met depressies en een eetstoornis, hoe haar ouders zochten naar verklaringen en hoe ze omgingen met de diagnose die volgde, hoe Greta voor het eerst over klimaatverandering hoorde en niet kon stoppen erover na te denken, hoe ze haar gezin overtuigde om hun levensstijl fundamenteel te veranderen en te vechten – voor het klimaat en voor de toekomst.

Drawdown, het meest veelomvattende plan ooit om klimaatontwrichting te keren
Paul Hawken
Mauritsgroen•mgmc
2018

Drawdown komt met 100 realistische en stoutmoedige oplossingen waarmee we de opwarming van de aarde kunnen keren. Nu het probleem van klimaatontwrichting, ruim tien jaar na Al Gore’s ‘An Inconvenient Truth’, steeds nadrukkelijker en in bredere kring begint in te dalen, dreigt de stemming eromheen er niet positiever op te worden. De omvang van het probleem en de noodzakelijke aanpak dreigt velen te verlammen. Het geweldige van ‘Drawdown’ is dat voor dit boek een krachtige internationale coalitie van eminente onderzoekers, professionals en wetenschappers een verzameling van 100 realistische en stoutmoedige oplossingen tegen klimaatverandering identificeerde, en deze grondig doorrekende op benodigde investeringen, het te verwachten financiele rendement, en – uiteraard – op hun klimaateffect.

Paleoclimate
Michael L. Bender
Princeton University Press
2013

In this book, Michael Bender, an internationally recognized authority on paleoclimate, provides a concise, comprehensive, and sophisticated introduction to the subject. After briefly describing the major periods in Earth history to provide geologic context, he discusses controls on climate and how the record of past climate is determined. The heart of the book then proceeds chronologically, introducing the history of climate changes over millions of years — its patterns and major transitions, and why average global temperature has varied so much. The book ends with a discussion of the Holocene (the past 10,000 years) and by putting manmade climate change in the context of paleoclimate.

Storms of my grandchildren
James Hansen (Makiko Sato)
Bloomsbury Publishing Plc
2011

In Storms of My Grandchidren , Dr. James Hansen, the world’s leading scientist on climate issues, speaks out for the first time with the full truth about global warming: the planet is hurtling even more rapidly than previously acknowledged to a climatic point of no return. Although Hansen was Al Gore’s science advisor for An Inconvenient Truth, his recent data shows that our situation is even more dire today. But politicians haven’t made the connection between the policy and the science. He shows why Gore’s solution won’t work, why we must phase out all coal, and why 350 ppm of carbon is a goal we must achieve in the next two decades if our grandchildren are to avoid global meltdown.

The global carbon cycle
David Archer
Princeton University Press
2011

The Global Carbon Cycle is a short introduction to this essential geochemical driver of the Earth’s climate system, written by one of the world’s leading climate-science experts. In this one-of-a-kind primer, David Archer engages readers in clear and simple terms about the many ways the global carbon cycle is woven into our climate system. He begins with a concise overview of the subject, and then looks at the carbon cycle on three different time scales, describing how the cycle interacts with climate in very distinct ways in each.

Zes Graden
Mark Lynas
Jan van Arkel
(17 juli 2020)

We leven nu al in een wereld die 1°C warmer is dan die van onze grootouders. 2°C zal onze samenleving zwaar belasten en regenwouden en koraalriffen vernietigen. Dit staat al voor de deur. Ik geloof nu dat bij 3°C de beschaving ernstig in gevaar zal komen, terwijl bij 4°C een wereldwijde maatschappelijke ineenstorting dreigt en het ergste uitsterven op aarde sinds tientallen of zelfs honderden miljoenen jaren. Bij 5°C komen er enorme positieve terugkoppelingen op gang met zulke extreme gevolgen dat het grootste deel van de wereld er biologisch onleefbaar door wordt. Bij 6°C slaat het opwarmingsproces volledig op hol.

Het water komt
Rutger Bregman
De Correspondent
2020

De zeespiegel stijgt. Als we niets doen, kan de Watersnoodramp van 1953 zich herhalen. Tenzij we de strijd met het water aangaan. Als er nu één verhaal verteld moet worden, dan is dat het verhaal van Johan van Veen. Ingenieur. Vader van het Deltaplan. Een van de grootste Nederlanders aller tijden. Want het verhaal van Johan en de Watersnoodramp laat zien: we kunnen de strijd tegen het water opnieuw winnen. Daarom geeft de Postcodeloterij en de Correspondent het boek gratis weg.

Download de pdf

Het klimaat zijn wij. De wereld redden begint bij het ontbijt
Jonathan Safran Foer
Ambo|Anthos
2019

Nu pakt Jonathan Safran Foer het grootste thema van deze tijd aan: klimaatverandering.Om dit onderwerp concreter en daardoor urgenter te maken, herinnert Foer ons aan de kracht van gezamenlijke actie en geeft hij voorbeelden van succesverhalen uit het verleden als stimulans. Op deze manier – die van elk individu slechts een kleine inspanning vergt maar bij collectieve actie uiterst effectief is – kunnen we een van de grootste veroorzakers van klimaatverandering aanpakken: de bio-industrie.

De onbewoonbare Aarde
David Wallace-Wells
De Bezige Bij
2019

In De onbewoonbare aarde brengt David Wallace-Wells de laatste wetenschappelijke inzichten samen tot een schokkende aanklacht: we slagen er maar niet in om een betere toekomst voor ons te zien, laat staan dat we naar zo’n idee handelen. Wallace-Wells luidt de alarmklok en vertelt ons alles wat we niet willen maar wel moeten weten over klimaatverandering. Als we onze aanpak van dit probleem en onze manier van leven niet snel veranderen, zullen delen van de aarde door desastreuze ontwikkelingen in de nabije toekomst onbewoonbaar worden.

Wij zijn het klimaat
Anuna de Wever en Kyra Gantois
De Bezige Bij
2019
Vanaf ca. 13 jaar.

Klein boekje van de twee Belgische scholieren en klimaatactivisten Anuna (18) en Kyra (21) waarin zij vier brieven bundelden: de eerste “Aan politici en beleidsmensen’, de volgende “Aan onze ouders en grootouders’, de derde “Aan onze eigen generatie’ en de laatste “Aan jullie allemaal samen, jong en oud’. Ze spreken iedereen aan omdat “het klimaat ons allemaal, zonder uitzondering, aangaat.’ Op een prettige toon en in begrijpelijke taal zetten ze het klimaatprobleem uiteen. Ze spreken hun verbazing uit over het feit dat er zo (of te) weinig aan wordt gedaan. Ze vragen zich af waarom mensen hun kop in het zand steken en niet lijken te beseffen dat de klok doortikt. En ze roepen op om het probleem vooral in gezamenlijkheid aan te pakken. De scholieren begonnen met z’n tweeën maar organiseerden dit jaar al meerdere klimaatstakingen waar tienduizenden scholieren gehoor aan gaven. Een actueel relaas dat de lezer meteen wakker schudt.

Klimaat manifest. Hoog tijd voor een doorbraak in Europa
Bas Eickhout
Boom
2019

We worden overspoeld door slecht klimaatnieuws, alsof we onherroepelijk afstevenen op de afgrond. Maar de oplossingen om ervoor te zorgen dat de aarde niet verder opwarmt zijn er al. Om klimaatverandering tegen te gaan hebben we alleen wel samenwerking, lef en doorzettingsvermogen nodig. Brussel is de plek waar Europese landen zich kunnen verenigen. Tegen kortetermijnpolitiek, tegen machtsblokken als China en de VS, tegen kop-in-het-zand-gedrag. En vóór een eerlijk transportsysteem, voor winstgevende groene energiebronnen, voor een klimaatbeleid dat de vervuiler laat betalen. In dit Klimaatmanifest laat Bas Eickhout zien hoe we het verdrag van Parijs kunnen halen, en waarom dat ook nog eens belangrijk is voor de toekomstbestendigheid van onze Europese economie.

De groene illusie
Maarten van Andel
Dialoog
2018

De groene illusie is een boek met kritische vragen en nuchtere feiten over zonnepanelen en kernenergie, elektrische auto’s en aardolie. Een eyeopener voor iedereen die zich heeft laten overtuigen door de propaganda van klimaatactivisten en de groene industrie. En een wake-up call voor wie denkt dat de klimaatdoelen haalbaar zijn als we blijven autorijden, vliegen en shoppen.

Eerste Hulp bij Klimaatverandering
Anabella Meijer Rolf Schuttenhelm
Kanai
2018

Het is het boek dat je leest als al die praktische duurzaamheidsadviezen je het gevoel geven dat je leven saai en klote wordt. We staan aan de vooravond van de grootste transitie in de geschiedenis. Alles moet anders, je mag niks meer en er moet van alles. Daarom is de grootste uitdaging op dit moment niet de techniek. Het is de mens en zijn motivatie. En om die op te krikken, is meer lol onontbeerlijk.

De verborgen impact
Babette Porcelijn
Uitgeverij Q
2016

We hebben als Westerse consument veel meer impact dan we denken. Niet alleen met de ‘klassiekers’ auto, verwarming en elektra, maar juist aan de andere kant van de wereld, bij het maken en vervoeren van alle dingen die we dagelijks kopen. De meeste impact heeft al plaatsgevonden nog voordat we een product in de winkel kopen. Als je die verborgen impact ook meeneemt, kun je veel effectiever verduurzamen. Goed nieuws dus!

Climate change, A very short introduction
Mark Maslin
Oxford University Press
2013

In this wide-ranging Very Short Introduction to climate, Mark Maslin considers all aspects of the global climate system, exploring and explaining the different components that control climate on Earth. He considers the processes that allow energy to reach the Earth and how it is redistributed around the planet by the ocean-atmosphere system; the relationship and differences between climate and the weather; how climate has affected life on Earth and human
settlements; and the cyclic and quasi-cyclic features of climate such as the Milankovitch cycles and El Nino

Sustainable Energy without the hot air
Auteur: David J. C. MacKay
Uitgever: Cambridge
2008

Numbers, not adjectives is een van de motto’s van dit boek. De vraagstelling luidt: Is het technisch voorstelbaar dat een land als bijv. het Verenigd Koninkrijk volledig onafhankelijk kan worden van fossiele energie? Eventuele economische en sociale belemmeringen en mogelijke omgevingsfactoren worden buiten beschouwing gelaten. Om de vraag te beantwoorden wordt de totale energieconsumptie vergeleken met de totaal mogelijke energieproductie uit alle mogelijke hernieuwbare bronnen. De gebruikte kengetallen zijn uitgedrukt in kwh/persoon/dag. Handig want makkelijk te hanteren en toepasbaar in andere landen buiten het Verenigd Koninkrijk.

De auteur is bij uitstek deskundig en hij zegt dat hij het boek niet heeft geschreven om geld te verdienen. Het boek is daarom kosteloos te downloaden in pdf-formaat. Op https://www.withouthotair.com/translations.html zijn vele vertalingen te vinden. In het Nederlands bestaat helaas alleen een samenvatting.

Niet alleen politici moeten de klimaatverandering serieus nemen en aanpakken, ook voor ieder van ons persoonlijk zal er veel gaan veranderen de komende tijd. Alles wat je zelf doet, hoe kleinschalig ook, maakt verschil. Bovendien helpt het doordat je met jouw gedrag anderen inspireert en bewust maakt.
Hier zijn wat websites die je helpen te beslissen wat je zelf kunt doen:

Urgenda: Urgenda heeft een agenda geschreven over hoe Nederland in 2030 100% duurzame
energie kan opwekken. Per hoofdstuk is er een lijstje gemaakt, wat je zelf kan doen.

Buurtkracht: Veel informatie over wat je zelf kunt doen met je buren en hoe energiecoöperaties
je daarbij kunnen helpen.

Natuur en Milieu: verschillende tips en oplossingen die je zelf kunt toepassen.

Milieu Centraal Klimaatklappers: Milieu Centraal zet de grootste klimaatklappers voor je op een rij. Ontdek hoe je echt verschil kunt maken onderweg, met wat je eet en in huis.

Duurzaam Thuis: duurzame oplossingen in en rondom het huis. Naast het bieden van overzicht proberen we per onderwerp tips te geven om zelf concreet aan de slag te kunnen.

Bepaal je Ecologische Voetafdruk, bijvoorbeeld via Voetafdruk en zie hoeveel hectares er voor jouw levensstijl nodig is en hoe je je voetafdruk kunt verminderen.

In de nieuwsbrief staat elke keer onder de rubriek ‘Wat kun je deze week zelf doen’ een nieuwe tip.

Wil je ook de nieuwsbrief ontvangen? Schrijf je hieronder in:

We willen de beweging groter maken om zo meer druk uit te kunnen oefenen op de politiek.
In juli 2019 hebben we in totaal zo’n 3500 grootouders, groottantes en grootooms bereikt, maar er zijn veel meer grootouders in Nederland: zo’n 2 miljoen.

Help je mee de beweging groter te maken?

  • Stuur een email aan bekenden met je persoonlijke boodschap en bijvoorbeeld deze foto hiernaast. Je kunt zelf het beste inschatten of je ze kunt uitnodigen om voorlezer te worden of om een pleinbijeenkomst mee te maken of dat je het moet laten bij een verwijzing naar de website.
  • Leg flyers bij de bieb, het buurthuis of cafés in de buurt.
    Stuur een mail met je adresgegevens en hoeveel flyers je wilt, dan sturen wij ze op.
  • Help bij verschillende promotieactiviteiten.
    Geef je als vrijwilliger op.
  • Organiseer een activiteit in jouw omgeving.
    Mail je plan, dan nemen we contact met je op.

Het mailadres is: info@grootoudersvoorhetklimaat.nl

Heb je een vraag of wil je meehelpen in een van de werkgroepen, schrijf hieronder een bericht en klik op verzenden onderaan.

  • Europese doelen

  • CO2 in de lucht

  • Uitstoot broekassen Nederland

urgendaKennis