Met ondertitel:
Een keuzemenu voor wie meer wil doen, maar zelf wil beslissen wat
De vorm en presentatie van het boek is heel creatief gekozen. Het boek leest gemakkelijk. Duidelijke (achtergrond) informatie over de onderwerpen en uitleg van de wijze waarop de behandelde onderwerpen tot stand komen. De uitdagingen waarvoor we staan worden duidelijk met plaatjes/schema’s uitgelegd. Ingewikkelde onderwerpen zijn goed door de gemiddelde consument te verwerken. Gevaar van stikstofoxides wordt goed onderbouwd uitgelegd.
Politiek en wetenschap trokken uit de waarschuwingen van de Club van Rome (1970) veel te lang geen consequenties. De 1% van de wetenschappers die het oneens zijn met de IPCC rapporten, kregen verhoudingsgewijs veel meer aandacht. Het tekent de “onwil” van de mens om het klimaat (dus de natuur) voorrang te geven boven onze individuele belangen. En dat is niet zo positief. Het is daarom de grootste uitdaging voor Karen Romme om een positief boek zonder oordeel te schrijven. Daarin is ze zeker geslaagd.
Ieder stapje begint met een vraag. Toch zullen we de vinger moeten blijven leggen op de rotte plekken in onze pogingen het klimaat te redden. Meer aandacht voor biologische landbouw mis ik wel. Mede gezien het feit dat haar grootouders een “biologische kringloopboerderij” runden. Dat geldt ook voor de impact/positie van ecowinkels binnen het supermarkt wereldje. Het is niet mijn ervaring dat bijvoorbeeld Odin (coöperatie) 66 % duurder zou zijn. Bij stapje 295 geldt ook hoe meer afzet van biologische producten hoe voordeliger het wordt. Producten van Nederlandse boeren en minder verpakkingen in de ecowinkels leveren ook milieuvoordeel op. Het WWF vindt de niet biologische producten eigenlijk te goedkoop omdat milieukosten niet worden meegerekend. Ook de invloed van de export op het gebruik van Nederlandse bodem wordt mijn inziens onderbelicht. Moeten wij in Nederland wel zoveel voor de export produceren om het verdienmodel voor agrarische toeleveranciers en boer in stand te houden?
Het blijft een boek van “gezellig winkelen“: je neemt eruit mee wat je nodig hebt (het zoet) en wat je niet aanspreekt laat je liggen. Het lijkt mij dat je ook de minder aantrekkelijke (zure) keuzes moet maken om echt tot een meer klimaatvriendelijk leven te komen.
Niettemin is het boek een nuttige en praktische wijzer voor de consument die bereid is na te denken over en wil werken aan een duurzamer leven. Ook bruikbaar als naslagwerk. Een woordenlijst zou dan het boek nog toegankelijker kunnen maken.
Als 18 miljoen Nederlanders met elkaar de 1001 stapjes zetten door dit boek te lezen en ernaar te handelen dan levert dat zeker een betere planeet op voor de toekomstige generaties. Daar doen we het toch voor. Naar mijn mening is de presentatie van het boek zodanig dat je het als lesmateriaal kunt gebruiken. Grootouders voor het Klimaat kunnen de informatie uit het boek zeker goed gebruiken als “voedsel” voor hun contacten met consumenten als zij op “ actiepad” gaan.
Nico Visser, juli 2026.
