Biodiversiteit en klimaat: 2 kanten van dezelfde ecologische crisis

21 november 2022

De COP 27 is nog niet afgesloten of er staat een nieuwe voor de deur, de COP 15 over biodiversiteit. Deze vindt om de twee jaar plaats. Vanwege corona wordt de COP 15 ditmaal op twee verschillende plaatsen georganiseerd, een virtuele bijeenkomst  in oktober 2021 in China en een fysieke in Canada (Montreal)  van 7-19 december a.s.

Skrins, Oosterlittens, Easterlittens, Littenseradeel, Littenseradiel, De Greidhoeke, Friesland, Frysln,

Biodiversiteit moet even hoog op de agenda komen als klimaat. Het zijn twee kanten van dezelfde ecologische crisis, zo stelden wetenschappers van de VN klimaat- en biodiversiteitspanels tijdens de eerste bijeenkomst in China.  Ze lanceerden het volgende voorstel: in 2030 moet minstens 30 procent van de aarde beschermd zijn. Deze doelstelling moet, aldus de wetenschappers, tijdens de tweede bijeenkomst in december a.s. in Montreal in een “Accoord van Parijs voor de Natuur” worden opgenomen, als tussenstap naar 2050, wanneer mens en natuur zich duurzaam en  in harmonie met elkaar verhouden.

De bijeenkomst in China was teleurstellend. De onderhandelingen misten urgentie en de slotverklaring was vaag. Politiek leiderschap is cruciaal om in Montreal tot overeenstemming te komen maar de verwachtingen zijn niet hoog gespannen. Eigenlijk is dat vreemd want er is overal in de wereld een toenemende aandacht voor natuur en biodiversiteit. Steeds meer mensen begrijpen dat zonder herstel van natuur “klimaatneutraal” niet mogelijk is.

De Canadese regering heeft op zich genomen om de COP15 een succes te maken:

“Er is een dringende behoefte aan internationale partners om het alarmerende verlies aan biodiversiteit wereldwijd een halt toe te roepen en om te buigen. Canada zal blijven pleiten voor internationale samenwerking aan een ambitieus wereldwijd kader voor biodiversiteit, gericht op 30 procent van het land en de oceanen  in 2030….Met tot wel een miljoen soorten die momenteel wereldwijd met uitsterven worden bedreigd, heeft de achteruitgang van de biodiversiteit cruciale gevolgen voor de mensheid, van de ineenstorting van voedsel-, economische en gezondheidssystemen tot de verstoring van hele toeleveringsketens. De wereld kan het zich niet veroorloven om nog langer te wachten op wereldwijde actie op het gebied van natuurbescherming….Deze belangrijke internationale conferentie zal een mijlpaal zijn voor Canada, met duizenden afgevaardigden van over de hele wereld die zich in Montréal zullen verzamelen om actie te ondernemen om de natuur te beschermen”.

Hoeveel natuur hebben wij in Nederland?

De EU-landen en dus ook Nederland hebben zich al verplicht tot het behalen van 30% natuur in 2030. Ons land heeft (cijfers van 2020) een natuur-oppervlakte van 9.720 km², waarvan ongeveer 6.700 km² op het land. Dat komt overeen met 26%.  Om die 30% te halen zal er ongeveer 1.500 km² aan beschermde natuur bij moeten komen. Voor de duidelijkheid: het gaat om een areaal dat overeenkomt met het oppervlak van de provincie Utrecht. Ervan uitgaande dat die nieuwe natuur vooral op landbouwgrond zal worden gerealiseerd, zal deze hierdoor met 7% afnemen. Overigens is benodigde landbouwgrond voor woningbouw, in vergelijking tot de opgave voor beschermde natuur,  beperkt, namelijk circa 1.5%. Terzijde: de EU spreekt over beschermde natuur. Nederland heeft geprobeerd daar onderuit te komen want ons areaal  beschermde natuur, de Natura 2000 gebieden, bedraagt maar 15% van ons grondoppervlakte.

Voor de zee-natuur geldt ook de 30% natuur-doelstelling van de EU-Biodiversiteitsstrategie 2030. Het oppervlak van het Nederlands deel van de Noordzee, inclusief buitenwater is ruim 62.000 km2. Hiervan is momenteel 24% aangewezen als Natura 2000 gebied. Echter in die Natura 2000 gebieden mag voor een groot deel nog steeds worden gevist, windmolens geplaatst en delfstoffen gewonnen.

Wat kunnen wij, Grootouders, zelf doen om de biodiversiteit te vergroten?

In de gemeente kunnen we, samen met andere organisaties, actie voeren voor:

  • het oormerken van gronden (het liefst in elke buurt) waar bewoners met elkaar een groenvoorziening kunnen aanleggen; een voedselbos bijvoorbeeld met daarbij een groene speelplek voor kinderen en bankjes voor ouders, oma’s en opa’s.
  • het vergroenen van wegbermen, parkeerplaatsen en schoolpleinen. Waarom niet zelf tegels lichten en op die plekken boompjes planten?
  • het aanleggen van daktuinen op openbare gebouwen en waterreservoirs in openbare ruimtes.
  • samenwerken met Urgenda in de actie Meer Bomen Nu!

Op provinciaal niveau valt ook het nodige te doen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • nieuwe natuurgebieden aanleggen.
  • een verbod om aan de randen van bestaande natuurgebieden stilzwijgend bouw-activiteiten toe te staan (recreatiewoningen, horeca, kampeerterreinen etc.).
  • het planten van bomen en heesters langs provinciale wegen.
  • een verbod op het gebruik van pesticiden (glyfosaathoudende onkruidverdelgers) in akkers en graslanden.

Tot slot moeten we de regering bestoken om serieus werk te maken van het behalen van het 30% areaal natuur in 2030. Niet alleen moet er meer natuur komen maar ook moet de bestaande natuur weer op peil komen door de stikstofuitstoot in de landbouw te halveren. Dat kan alleen als de sector drastisch wordt hervormd met minder dieren en nieuwe, betaalde taken voor de boeren op het gebied van landschapsherstel en waterberging.

Ook moeten we erop aandringen dat supermarkten en bedrijven die tot de agro-industrie behoren, zoals Friesland Campina, VION, Agrifirm, ForFarmers en De Heus, verplicht worden om mee te werken met de omschakeling van de landbouw.   

Corina van Arnhem

Grootouders voor het klimaat

Ted AgesBiodiversiteit en klimaat: 2 kanten van dezelfde ecologische crisis